Celalettin el-Mahalli

Celalettin el-Mahalli Kimdir?

Adı Muhammed bin Ahmet bin İbrahim. Daha çok Kahire'nin batısında bulunan büyük bir mahalleye nispetle Celalettin el-Mahalli diye anılır. Şafil ulemasındandır. Hicri 791 senesinde Şevval ayında Kahire'de doğmuştur.

Medrese eğitimini Kahire'de almış ve İslami ilimlerin birçoğunda maharet kesp etmiştir. el-Mahalli'nin hayatını anlatan kaynaklarda Baybarsiye medresesinde yanında kaldığı hocası Şems el-Burmavi'den, Fıkıh, usul ve Arabi ilimlerini tahsil ettiği bildirilir.

Şems el-Burmavî'nin dışında, Beycurî, Celal el-Bulkini ve Veliyyüddin el-Iraki'den de fıkıh dersleri aldığı ayrıca belirtilmektedir. el-Mahalli, İz bin Cemaa'dan usul eğitimi, İbn-i Hişam'ın torunu Şihab el-Uceymi ve Şems eş- Şatnufi'den de nahiv eğitimi almıştır. Feraiz ve matematik ilimlerini Nasirud- din el-Misri el-Hanefi'den, mantık, cedel, maani, beyan ve aruz gibi alet ilim- lerini de Bedr el-Aksarayî'den almıştır. Ayrıca uzun süre Bisati'nin yanında kalarak kendisinden tefsir, akait ve diğer İslamî ilimleri tahsil ettiği bilinmektedir.

Bu sayılanların dışında Celalettin el-Mahallî; Alâ el-Buhari, Nizam es- Sayrami, Şems bin ed-Diri el-Hanefi, Mecd Şems el-Irâkî, Şihab el-Magravi el-Maliki, Kemal ed-Dümeyri, Şihab bin el-Îmad, Bedr et-Tanbedi gibi bir çok alimden de ders almış ve kendisini hem akli hem de nakli ilimlerde yetiş tirerek akranları arasında temayüz etmiştir.

el-Mahallî kendi elinin emeğiyle geçinmek üzere kumaş dükkanı işlet- miş sonraları kontrolü elinde tutmak kaydıyla dükkanını bir işletmeciye tes- lim ederek vakitlerini tasnif ve tedris işlerine vermiştir. Bu zaman zarfında usulden Cemu'l-Cevami, el-Varakat ve fikihtan el-Minhac isimli eserleri ve Kaside-i Bürde'yi şerh etmiştir. el-Mahalli tasnif çalışmalarının yanında ted- ris faaliyetlerine de önem vermiş ve bir müddet Berkukiye medresesinin fikih müderrisliğini deruhte etmiştir.

Kaynaklarda yer alan bilgilere göre el-Mahalli'nin Müeyyidiyye medre- sesinde de ders verdiği belirtilmiştir. Tedris faaliyetinin yanında el-Mahalli'ye kadılık görevi teklif edilmiş fakat "ateşe takatim yok" diyerek bu teklifi geri çevirmiştir.

Tabakat kitaplarında Celalettin el-Mahallî'nin zeki, mütevazi ve zahit bir Kimse olduğu belirtilmektedir. Zeka ve muhakemesinin üstünlüğü sebebiy e akranları onun zekasının elması bile delebileceğini söylemişlerdir. Kendis i de anlayışının asla hata kabul etmeyeceğini ifade ederek bunu teyit etmiş r. Talebesi es-Sehavi, Mahalli'nin üstün zekasının yanında haksızlığa ve ya ılığa asla tahammülü olmayan sert ve keskin mizaçlı bir kimse olduğunu da bildirmiştir.

Celalettin el-Mahallî ömrünün sonlarına doğru yakalandığı ishal hasta ndan kurtulamamış ve hicri 864 senesinde Ramazan ayında vefat etmiştir (es-Sehavi,ed-Dav'ul-Lumi,c.7,s. 35-37 ç)

Kaynak:Celaleyn Tefsiri :Celaleyn Müellifleri.